Pierwsza Polska Przychodnia Internetowa
Małgorzaty, Wiktora Czwartek 17. Października 2019r
linki sponsorowane, reklamy
Dlaczego musimy strawić białko?
Białko – np. to z jajka, mięsa, czy mleka – jest niezbędne dla wzrostu, odnowy i czynności biologicznych organizmu. Ale staje się fizjologicznie użyteczne dopiero po strawieniu na elementarne „cegiełki” składowe, jakimi są aminokwasy. Aby te „cegiełki” pozyskać organizm musi chemicznie „pociąć”, czyli strawić wielkie molekuły białka z pomocą enzymów.

Cegiełki budulcowe ciała – aminokwasy
Z elementarnych składników białka, jakimi są aminokwasy, tak jak z klocków lego organizm umie syntetyzować wszystkie komórki i tkanki. A więc: – tkankę mięśniową, kostną , łączną, nerwową, komórki płuc, wątroby, nerek, gruczoły hormonalne, komórki odpornościowe (leukocyty), czerwone krwinki, itd. Oczywiście organizm dokooptuje do aminokwasów niezbędne składniki dodatkowe: np. tłuszcze dla budowy błon komórkowych, dla skóry; minerały – takie jak wapń dla kości, czy żelazo dla czerwonych krwinek.

Jak zbudowane jest białko pokarmowe?
Białka składają się z kombinacji aminokwasów, tak jak przestrzenna układanka z klocków lego. Bazą budulcową tych kombinacji jest grupa ok. 22 aminokwasów. Z tych kluczowych dla życia aminokwasów może powstać nieograniczona liczba białek o różnorodnych własnościach biochemicznych i konstrukcyjnych. Tak złożona budowa wymaga wcześniejszego „sklejenia” pojedynczych mikroskopijnych „cegiełek” aminokwasów w większe łańcuszki, czyli „prefabrykaty”, jakimi są tzw. peptydy. Jeśli aminokwasy porównamy do cegiełek, to peptydy są dużymi filarami budowli białka. Co więcej te „filary” mogą się łączyć w jeszcze większe konstrukcje i generować różnorodne użyteczne dla organizmu biostruktury białkowe.

Jaka jest rola aminokwasów i peptydów w ustroju
Związek zawierający w składzie do 10 aminokwasów nosi nazwę oligopeptydy. Tego typu związki tworzą już enzymy np. glutation. Związki powyżej 10 aminokwasów (do 100) – to tzw. polipeptydy, które tworzą hormony np. adrenokortykotropinę. Odpowiednie kombinacje aminokwasów w peptydach budują białkową strukturę wszelkich komórek mięśniowych i miąszowych człowieka, zaś inne zestawy silne i elastyczne włókna fibrynowe tkanki łącznej. Jeśli do aminokwasów przyłączy się siarka powstaje masa rogowa włosów i paznokci. Na rys. 1 – 22 kluczowe dla życia aminokwasy są oznaczone odmiennymi kolorami oraz symbolami 3 znaków, od początkowych liter ich nazw.


Rys. 1
22 aminokwasy niezbędne dla biologicznego życia

Budowa i regeneracja narządów ciała z udziałem aminokwasów ma miejsce zarówno za młodu, jak i u osób dorosłych. Aminokwasów konstytuujących życie biologiczne jest około 22. Z tych aminokwasów, jak z klocków lego organizm komponuje różne chemicznie kombinacje wyniku których konstruuje i regeneruje tkanki i narządy ciała oraz z których udziałem produkuje czerwone i białe krwinki, komórki jajowe i plemniki, enzymy, hormony, przeciwciała odpornościowe, cholesterol, białka informacyjne. Czyli substancje biologicznie czynne kreujące podstawowe procesy życiowe, na czele z enzymatyczną zdolnością trawienia pokarmów i pozyskiwania z nich energii życiowej.

Struktura molekularna białka
Już wiemy, że aminokwasy są „sklejone” chemicznie w zbiorcze „prefabrykaty ” zwane peptydami – patrz na rysunku poniżej. Te zaś mogą być proste lub bardziej złożone – jako oligopeptydy. Łańcuchy aminokwasowe nie występują w formie wyprostowanej, lecz są pofałdowane (harmonijkowe) lub helisowe . W zależności od stopnia, czyli ilości peptydów składowych i wielkości cząsteczki danego białka aminokwasy tworzą tzw. struktury 2,3 i 4-rzędowe. „Rzędowość” białka można porównać do „ pięter” w jego złożonej budowie chemicznej. Wyróżnia się 4 „piętra” złożoności białek. Najbardziej złożone białka – to 3 i 4 rzędowe. Zawierają setki peptydów i setki tysięcy aminokwasów. Długie, nitkowate łańcuchy peptydów tworzą tzw. kompleksy podjednostek. Dlatego ewolucyjnie celowe ułożenie cegiełek aminokwasów w peptydach oraz peptydów w danym białku decyduje o jego własnościach biofizycznych dla organizmu.


Rys. 2
Struktura białka

Udziela się zgody na kopiowanie, rozpowszechnianie oraz modyfikowanie tego dokumentu zgodnie z warunkami GNU Licencji Wolnej Dokumentacji, w wersji 1.2 lub nowszej opublikowanej przez Free Software Foundation; bez niezmiennych sekcji, bez treści umieszczonych na frontowej lub tylnej stronie okładki. Kopia licencji załączona jest w sekcji zatytułowanej GNU Licencja Wolnej Dokumentacji.
Budulec dla ciała – aminokwasy – dostarcza proces trawienia

Co jest białkiem a co jego cząstką składową – peptydem?
Granica definicyjna między peptydem a białkiem nie jest do końca doprecyzowana. Obecne rozróżnienia opierają się o kryterium masy cząsteczkowej. Za peptydy większość biologów uważa się poliaminokwasy o masie cząsteczkowej od 5-10 tys. daltonów. Wśród peptydów wyróżnia się podtypy: „krótkie” – monopeptydy – mające tylko kilka, kilkanaście aminokwasów w cząsteczce; jak też polipeptydy mające kilkadziesiąt reszt aminokwasowych w strukturze. Zgodnie z tymi kryteriami do białek zalicza się większe związki aminokwasów, począwszy od 10 tys. daltonów.

Na czym polega trawienie białka
Trawienie to opiera się na enzymach trawiących białko. Działają one w układzie pokarmowo-trawiennym. Enzymy są „nożycami” chemicznymi tnącymi duże molekuły białka na proste cząstki składowe , jakimi są aminokwasy. W procesie bierze udział kilka enzymów. Pierwsza grupa z nich to enzymy żołądkowe. Inicjują one rozpad długich zwojów aminokwasów, z których jest zbudowane białko – na mniejsze cząstki zwane peptydami. Pod koniec procesu trawienia białka , co ma miejsce w jelicie cienkim – wydzielany przez ścianki jelita enzym tnie peptydy na pojedyncze aminokwasy.

Trawienie białka to etapowy proces enzymatyczny
Już wiemy, że białka pokarmowe przypominają swą strukturą wielopiętrową „budowlę” złożoną z setek lub tysięcy aminokwasów. Stąd strawienie tej „budowli” to etapowy proces. Enzymy trawienne stopniowo tną ją na coraz to mniejsze cząstki, a na końcu procesu na pojedyncze aminokwasy.

Typologia enzymów rozkładających białko
Enzymy trawiące białko klasyfikujemy ze względu na ich miejsce wytwarzania przez organizm oraz na docelowe miejsce działania na białko, czyli to miejsce w jego strukturze chemicznej w którym dany enzym „tnie” jego złożoną konstrukcję na mniejsze cząstki. Pierwsze „pocięcie na pół” wielkich białek pokarmowych ma miejsce pod wpływem enzymów żołądkowych. W żołądku pewna grupa enzymów zwana endopeptydazami rozrywa wiązania peptydowe białek w środku ich łańcucha. Potem inne enzymy – egzopeptydazy – powodują rozpad skrajnych wiązań peptydowych. Na końcu procesu trawienia białka – aminopeptydazy z jelita cienkiego rozkładają skrajne peptydy odłączając od nich pojedyncze aminokwasy. Brak lub niedobór jakiegoś z tych enzymów zagraża poważnymi zaburzeniami tego złożonego, etapowego trawienia białka.

Uwaga! Głodzenie się zagraża kanibalizmem białkowym
Dodajmy, że jeśli w diecie zabraknie węglowodanów, to aminokwasy mogą dostarczyć tyle samo energii, co cukier glukoza – podstawowe paliwo fizjologiczne. Substytucja glukozy białkiem może być jednak ryzykowna dla zdrowia i życia. W sytuacji długookresowego ekstremalnego głodzenia może dojść do „auto-kanibalizmu tkankowego”, jakim jest komórkowe spalanie (czytaj -„zjadanie”) własnych białkowych tkanek, począwszy od tkanki mięśniowej. Do „zjadania” własnych tkanek dochodzi głównie w przypadku irracjonalnego głodzenia się (bulimia, anoreksja), chociaż odnotowano też odbiałczanie ciała u zaginionych grotołazów, himalaistów, rozbitków z okrętów i samolotów, itp.

Białko pełnowartościowe i niepełnowartościowe w diecie
Aby pozyskać optymalną dietetycznie kompozycję aminokwasów trzeba odpowiednio dobrać codzienną dietę. Białko roślinne zwykle nie zawiera całej palety niezbędnych człowiekowi aminokwasów. Komplet aminokwasów zawierają pokarmy „zwierzęce” w postaci mięsa, czy nabiału. Najbardziej deficytowe z aminokwasów odzwierzęcych to: fenyloalanina, izoleucyna, leucyna, lizyna, metionina, treonina, tryptofan, walina. Jeśli w naszym jadłospisie jest już biało pełnowartościowe i zostanie ono poprawnie strawione, to organizm otrzyma komplet niezbędnych aminokwasów.

Piśmiennictwo
  1. Fizjologia układu trawiennego; prof. dr hab. med. Stanisław Konturek, PZWL
  2. Organizm człowieka; Gemini Polska;1993 r.
  3. Enzymy – lekarstwo przyszłości – Gerhard Leibold; Falken Verlag GmbH, 655527 Niedernhausen / Ts – Wydanie polskie „Spar”
  4. Budowa enzymów a ich fenomen funkcjonowania- materiały do wykładów na kierunku Technologia Żywności i Żywienie Człowieka na Zachodniopomorskim Uniwersytecie Technologicznym.
  5. Wikipedia i inne specjalistyczne strony www
oprac. mgr Edward Ozga Michalski
linki sponsorowane, reklamy
baseball - KOLAGEN_cito karate - KOLAGEN_cito rzut dyskiem - KOLAGEN_cito produkty na odporność - KOLAGEN_cito windsurfing - KOLAGEN_cito koszykówka uliczna - KOLAGEN_cito produkty na dziąsła - KOLAGEN_cito kolagen na kości - KOLAGEN_cito w zielarniach - szałwia - Cukierki_Szalwiowe dla sedniorów - szałwia - Cukierki_Szalwiowe nowości - szałwia - Cukierki_Szalwiowe na kaszel tabletki szałwia - Cukierki_Szalwiowe na urlopie szałwia - Cukierki_Szalwiowe najlepsze na grypę szałwia - Cukierki_Szalwiowe apteka - szałwia - Cukierki_Szalwiowe na ból gardła szałwia - Cukierki_Szalwiowe aronia - cukierki - Cukierki_Aroniowe zioła - aronia - Cukierki_Aroniowe dla całej rodziny - aronia - Cukierki_Aroniowe zielarnia - aronia - Cukierki_Aroniowe właściwości aronii - Cukierki_Aroniowe zielarnia - aronia - Cukierki_Aroniowe produkty z aronii - Cukierki_Aroniowe ziołowe wspomaganie - aronia - Cukierki_Aroniowe pokrzywa - cukierki - Cukierki_Pokrzywowe cukierki z ziołami - pokrzywa - Cukierki_Pokrzywowe ładne paznokcie - Cukierki_Pokrzywowe nowości z apteki - pokrzywa - Cukierki_Pokrzywowe przeciw stresowi - pokrzywa - Cukierki_Pokrzywowe zioła w cukierkach - pokrzywa - Cukierki_Pokrzywowe właściwości pokrzywy - Cukierki_Pokrzywowe ładna skóra - Cukierki_Pokrzywowe ziołowe cukierki - żeńszeń imbir - Cukierki_Zenszeniowo_Imbirowe nowości z zielarni - żeńszeń imbir - Cukierki_Zenszeniowo_Imbirowe zielarnia - żeńszeń imbir - Cukierki_Zenszeniowo_Imbirowe produkty na odporność - żeńszeń imbir - Cukierki_Zenszeniowo_Imbirowe przeciw stresowi - żeńszeń imbir - Cukierki_Zenszeniowo_Imbirowe produkty z żeńszenia i imbiru - Cukierki_Zenszeniowo_Imbirowe dla sedniorów - żeńszeń imbir - Cukierki_Zenszeniowo_Imbirowe w aptekach - żeńszeń imbir - Cukierki_Zenszeniowo_Imbirowe apteka - aloes trawa cytrynowa - Cukierki_Aloesowe_z_Trawa_Cytrynowa dla sedniorów - aloes trawa cytrynowa - Cukierki_Aloesowe_z_Trawa_Cytrynowa ziołowe specjały - aloes trawa cytrynowa - Cukierki_Aloesowe_z_Trawa_Cytrynowa nowości z zielarni - aloes trawa cytrynowa - Cukierki_Aloesowe_z_Trawa_Cytrynowa produkty na odporność - aloes trawa cytrynowa - Cukierki_Aloesowe_z_Trawa_Cytrynowa zioła w cukierkach - aloes trawa cytrynowa - Cukierki_Aloesowe_z_Trawa_Cytrynowa na odporność - aloes trawa cytrynowa - Cukierki_Aloesowe_z_Trawa_Cytrynowa co dobrego - aloes trawa cytrynowa - Cukierki_Aloesowe_z_Trawa_Cytrynowa ziołowe specjały - czarny bez - Cukierki_Czarny_Bez dla całej rodziny - czarny bez - Cukierki_Czarny_Bez na wzmocnienie - czarny bez - Cukierki_Czarny_Bez ziołowe produkty - czarny bez - Cukierki_Czarny_Bez zioła w cukierkach - czarny bez - Cukierki_Czarny_Bez nowości z apteki - czarny bez - Cukierki_Czarny_Bez nowości z apteki - czarny bez - Cukierki_Czarny_Bez dla całej rodziny - czarny bez - Cukierki_Czarny_Bez w zielarniach - głóg, głogowe - Cukierki_Glogowe zioła w cukierkach - głóg, głogowe - Cukierki_Glogowe dla sedniorów - głóg, głogowe - Cukierki_Glogowe zioła - głóg, głogowe - Cukierki_Glogowe na odporność - głóg, głogowe - Cukierki_Glogowe dla sedniorów - głóg, głogowe - Cukierki_Glogowe nowości z apteki - głóg, głogowe - Cukierki_Glogowe co dobrego - głóg, głogowe - Cukierki_Glogowe właściwości melisy - Cukierki_Melisowe nowości - melisa - Cukierki_Melisowe na odporność - melisa - Cukierki_Melisowe zielarnia - melisa - Cukierki_Melisowe zioła w cukierkach - melisa - Cukierki_Melisowe apteka - melisa - Cukierki_Melisowe na wzmocnienie - melisa - Cukierki_Melisowe cukierki ziołowe - cukierki melisowe - Cukierki_Melisowe nowości - waleriana - Cukierki_Walerianowe w aptekach - waleriana - Cukierki_Walerianowe dla sedniorów - waleriana - Cukierki_Walerianowe produkty na odporność - waleriana - Cukierki_Walerianowe nowości z zielarni - waleriana - Cukierki_Walerianowe produkty z waleriany - Cukierki_Walerianowe ziołowe wspomaganie - waleriana - Cukierki_Walerianowe zioła w cukierkach - waleriana - Cukierki_Walerianowe gra w kości - Dezodorant_SuperDeo koszykówka - Dezodorant_SuperDeo squash - Dezodorant_SuperDeo skoki na bungee - Dezodorant_SuperDeo surfing - Dezodorant_SuperDeo rugby - Dezodorant_SuperDeo rzut oszczepem - Dezodorant_SuperDeo narciarstwo - Dezodorant_SuperDeo
Przychodnia.pl, jest nazwą zastrzeżoną (C) 1999. Informacje zawarte na naszych stronach WWW mają charakter dydaktyczno - poglądowy i nie mogą stanowić podstawy do zaniechania kontaktu z lekarzami w celu badania, leczenia czy konsultacji. Jakkolwiek zespół redakcyjny dokłada wszelkich starań, aby informacje tu zawarte były rzetelne i pochodziły z wiarygodnych źródeł, nie ponosi żadnej odpowiedzialności za ich stosowanie w praktyce.
Udostępnij
Facebook